کلیپ های سیاسی و مذهبی

نرخ ارز از جمله متغیرهای اساسی و مهم در اقتصاد می باشد که تاثیر نوسانات آن در کنار دو ابزار سیاست پولی (نقدینگی) و سیاست مالی (مخارج دولت) بر فعالیت های اقتصادی کشور مورد ارزیابی قرار می گیرد. نوسانات نرخ ارز بر عملکرد اقتصادی کشور تاثیر اساسی خواهد داشت و از این رو، برای بررسی تاثیرارت این نوسانات بر رشد تولید و تقاضای کشور، قضاوت در مورد مقدار این نوسانات امری مشکل است.

"ثبات" یکی از مهم ترین خصوصیات نظام ارزی است و این بدان معناست که نوسانات باید در محدوده ای مشخص صورت کیرد. در کشور ما با توجه به وابستگی درآمدهای دولت، واردات کشور و بودجه عمومی به درآمد ارزی، تعیین نرخ ارز به گونه ای صورت می گیرد که واردات را کنترل کند، به صادرات و تولید داخلی کمک نماید و ثبات را در فضای اقتصادی کشور برقرار سازد. با توجه به روند صعودی تورم در کشور، کارشناسان امر معتقدند که روند تغییر نرخ ارز می بایست به صورت صعودی طی شود و متناسب با افزایش نرخ تورم باشد. به عبارت دیگر نرخ ارز واقعی اقتصاد ایران در دهه اخیر روند کاهشی را طی نموده است و علت اصلی کاهش مداوم آن افزایش درآمدهای نفتی از یک طرف و تزریق تمامی این درآمدها به اقتصاد از طرف دیگر می باشد.

پیامد کاهش مداوم نرخ ارز واقعی برای اقتصاد، افزایش کسری تراز تجاری غیر نفتی و تضعیف تولید و اشتغال بوده است. البته در این میان و در چند روز اخیر بی ثباتی نرخ ارز جایگاه ویژه ای را در مباحث اقتصادی به خود اختصاص داده است.

دوعلت را می توان برای این تغییرات ذکر کرد:

عامل اول: تورم

زمانی که تورم در کشور به صورت شتابنده افزایش می یابد، تغییر و افزایش نرخ ارز معلول تورم بوده است و به عبارتی نرخ ارز واقعی بدون تغییر می ماند.

عامل دوم: کاهش عرضه ارز

گاهی به علت کاهش درآمدهای نفتی و سیاست های دستوری بانک مرکزی، عرضه ارز در کشور کاهش می یابد و این حالت موجب افزایش نرخ ارز می شود. افزایش نرخ ارز خالص صادرات را بهبود می دهد و بر شدت هزینه های تولید می افزاید. حال برای بررسی بیشتر تاثیرات نوسانات نرخ ارز بر اقتصاد کشود باید ترکیب کانال عرضه و کانال تقاضا در اقتصاد را مد نظر قرار دهیم.

در کشور ما سیستم نرخ ارز "شناور مدیریت شده" به عنوان سیاست مصوب معرفی شده است. اما عملکرد چند ماهه اخیر نشان داده است که نظام فعلی ارزی بیشتر شبیه "نظام میخکوب قابل تعدیل" می باشد؛ به این معنی که نرخ ارز به صورت ثابت تعیین می شود و پس از آن در صورت بروز ضرورت ناشی از بازار، این نرخ را تعدیل می نمایند.

در حال حاضر برای نوسانات نرخ ارز دلایل متعددی معرفی نموده اند، از جمله اینکه بنا بر اظهار نظرهای متفاوت، سیاست های نادرست تعدیل بازار ارز باعث ایجاد روند رو به رشد قیمت دلار شده و به رغم برنامه های دولت برای کنترل آن، در 7 الی 8 ماهه اخیر وضعیت بازار و تحریم ها علیه سیستم بانکی در ایران، وضعیت بازار را پر نوسان نموده است و در وضعیت التهابی بازار ارز، فزونی تقاضا بر عرضه پیش می آید و سوداگری های پی در پی را به دنبال خواهد داشت و این دلال بازی ها اوضاع را وخیم تر خواهد نمود. دولت باید با ایجاد اطمینان در مورد تامین ارز مورد نیاز، از نگرانی های افراد در مورد تامین ارز مورد نیازشان بکاهد.

پدیده جدید کنونی که در حال حاضر توسط دولت برای کنترل بازار ارز به اجرا گذاشته شده است، ایجاد بورس ارز می باشد. در مورد بودن یا نبودن و یا نحوه عملکرد این بخش مباحث و حتی جنجال های زیادی بین بخش های مرتبط با آن ایجاد شده است و نمی توان در یک مقاله کوتاه به بیان این مباحث و تحلیل مربوط به آنها پرداخت؛ و به اشاره ای مختصر در مورد آن بسنده می کنیم:

عملاً در کشور دو نرخ ارز وجود دارد، یکی نرخ ارز مرجع که بانک مرکزی و دولت تعیین می کنند و دیگری نرخ  ارز بازار آزاد که توسط خریداران و فروشندگان چهار راه استانبول تعیین می شود. در حال حاضر نرخ ارز بازار آزاد تقریباً دو برابر نرخ ارز مرجع است. تفاوت های این دو نرخ سوداگران را به بازار ارز می کشاند واین امر تاثیر به سزایی در ایجاد شکاف بیشتر در این دو نرخ خواهد داشت.

ایجاد بورس ارز می تواند با مشخص نمودن اطلاعات خریداران و فروشندگان شفافیت اطلاعات را در بازار ایجاد نماید و افرادی که در پی سوداگری اقدام به دلالی ارز می نمایند به راحتی قابل شناسایی خواهند بود از طرف دیگر می توان قضاوت های بهتری در مورد علل ایجاد نوسانات ارز ارائه کرد؛ و با اتخاذ راه کارهای مناسب تدابیر تثبیت کننده  اتخاذ گردد. بورس ارز می تواند شکاف بین نرخ ارز مرجع و نرخ ارز بازار آزاد را کاهش دهد و قیمت واقعی ارز با استفاده از عرضه و تقاضا را در بازار تعیین نماید.

امید است دولت و سیاست گذاران فعال در این حوزه بتوانند با تبدیل تهدید ها به فرصت ها کنترل مناسب را در این بخش بدست آورند و به راه کارهای بومی در کنترل این بازار دست یابند.