کلیپ های سیاسی و مذهبی

(پذیرش توبه از سوى خدا، تنها براى كسانى است كه كار بدى را از روى جهالت انجام مى‏دهند، سپس زود توبه مى‏كنند).

(نساء_17)

« توبه » در لغت به معنای «مطلق رجوع کردن »است. 

شاید همه ما با شنیدن لفظ توبه اولین چیزی که به ذهنمان خطور می کند ؛ پشیمانی از گناه و استغفار و غیره باشد که در مورد بندگان  و مخلوقات است .

اما با توجه به آیات ِ قرآن کریم این کلمه هم در مورد خداوند آمده است و هم در مورد بندگان او . 

البته منشا رجوع، متفاوت است. منشأ رجوع خدا به بنده ، رحمت و مهربانی و منشأ رجوع بنده به خداوند متعال ، گناه و غفلت می‌باشد. همانگونه که آیه فوق هم؛ هر دو نوع توبه را بیان فرموده است .

و اما توبه در اصطلاح ، عبارت است از پشیمانی بر معصیتی که از آدمی سرزده و در آینده عزم بر ترک آن دارد .

با توجه به آیه 54 سوره مبارکه أنعام (كَتَبَ رَبُّكُمْ عَلى‏ نَفْسِهِ الرَّحْمَة)  توبه خداوند متعال به این معناست که او نسبت به بندگانش به رحمت خود باز می گردد و به آنها توفیق توبه و بازگشت را عنایت می فرماید .

اما توبه عبد یعنی ندامت و بازگشت از گناه و بازگشت او به سوی پروردگارش برای آمرزش گناهان و پاك‌شدن از معاصی و زدودن اسباب دوری از ساحت قرب الهی .

در اینجا وقتی که خداوند متعال به کسی توفیق توبه داد و او هم توبه کرد برای بار دوم خداوند متعال به عفو رحمت و لطف خود رجوع کرده و دل آن شخص را از لوث آن گناه پاک میکند و توبه او را قبول می کند .

که با این بیان  معلوم شد که خداوند متعال  دارای دو توبه وبازگشت است که توبه عبد بین آن دو  واقع می شود .

دراینجا ما دو تا آیه را بیان می کنیم که آیه اول توبه اول خداوند را بیان می کند وآیه دوم توبه دوم خداوند را بیان می کند .

آیه شریفه 118 سوره مبارکه توبه میفرماید :( وَ عَلَى الثَّلاثَةِ الَّذینَ خُلِّفُوا ..... ثُمَّ تابَ عَلَیهِمْ  لِیتُوبُوا ....)‏ .

همانطور که روشن است  قبل از اینکه بندگان توبه کنند اول خداوند توبه و بازگشت به رحمتش می کند .

و اما آیه 160 سوره مبارکه بقره میفرماید :(.... الَّذینَ تابُوا وَ أَصْلَحُوا وَ بَینُوا  فَأُولئِكَ أَتُوبُ عَلَیهِم.....).

در این آیه بعد از اینکه بندگان توبه  کردند خداوند هم برای بار دوم توبه می کند و توبه آنها را می پذیرد .

نکته:

در آیات توبه(نساء 17 _أنعام 54_ نحل119) خداوند می فرماید: ما گناهانی را که از روی جهالة ٍ و خواهش نفس و شهوت  صادر شده باشند می آمرزیم. و از آنجا که جهالت در مقابل تعمد است این سوال پیش می آید که :

چرا خداوند فقط گناهانی را که از روی جهالت و شهوت باشند می آمرزد؟ولی  اعمال زشتی را که از روی تعمد و عناد و لجاجت بوده اند نمی آمرزد؟

جواب :  

زیرا در حالت گناه ، علم و دانش تحت تاثیر غرائز سركش شهوانى قرار گرفته و عملا بى اثر مى‏گردد و  وقتی شخص جاهل با ارتکاب گناه آتش شهوت و غضب در دلش خاموش شد جهالتش زایل شده و به علم خود برمی گردد که نتیجه عالم شدنش اینست که از کرده خود پشیمان می شود .

اما شخص متعمد که عالماً و از روی عناد فعلی را انجام می دهد از بین رفتن طغیان هوی وهوس ؛ فرقی به حال او نمی کند ، بلکه مادامی که این شخص زنده باشد  این حالت زشت هم در او زنده است و به همین خاطر چنین شخصی هیچ گاه دستخوش ندامت فوری که از شرایط صحت توبه است نمی شود .

و لذا در آیه مورد بحث که لفظ «قریب» را آورده به همین خاطر بود که بفهماند توبه ای پذیرفته است که بعد از انجام معصیت ندامت و پشیمانی را به همراه داشته باشد و این در افراد متعمد وجود ندارد. زیرا آنها تا آخر عمر توبه را به تاخیر انداخته و تا نشانه های آخرت و  مرگ را نبینند توبه نمی کنند. ولی این توبه آنان را نمی توان ندامت حقیقی دانست چرا که این شخص اگر فرضا از مرضش بهبود یابد و از مرگ رهایی یابد دوباره به همان فطرت و خبث باطن خود برمی گردند .

و لذا قرآن در مورد این گونه افراد می فرماید :

(بَلْ بَدا لَهُمْ ما كانُوا یخْفُونَ مِنْ قَبْلُ وَ لَوْ رُدُّوا لَعادُوا لِما نُهُوا عَنْهُ وَ إِنَّهُمْ لَكاذِبُون).

(آنها در واقع پشیمان نیستند، بلكه اعمال و نیاتى را كه قبلًا پنهان مى‏كردند، در برابر آنها آشكار شده و به وحشت افتاده‏اند ؛ و اگر بازگردند، به همان اعمالى كه از آن نهى شده بودند بازمى‏گردند آنها دروغگویانند).(أنعام _28)

نتیجه :

قید « بجهالة ٍ» میخواهد بگوید: گناهکاری دو جور است : 

یکی از روی جهالت و هوای نفس و دیگری از روی تعمد و عناد

و همچنین قید «من قریب ٍ» می خواهد بگوید توبه دو جور است:

یکی بدون درنگ که بعد از گناه  صورت می گیرد و دیگری اینکه پس از دیدن علایم مرگ صورت می گیرد و گفتیم که فقط گناهانی بخشیده می شوند که از روی جهالت باشند و ندامت از آنها  بدون درنگ بوده باشد .

منبع : وبلاگ گروهی رهپویان قرآن